اطلاعات مندرج در شرح حال

اطلاعات مندرج در شرح حال
نام و نام خانوادگی.............................نام پدر..............................تاریخ تولد............................
محل تولد....................................محل سکونت.........................میزان تحصیلات.....................
مذهب........................................شغل......................................وضعیت تأهل.............................
تاریخ بستری.............................دفعات بستری............................منبع ارجاع دهنده...................
آدرس و تلفن.............................................................................................................................

تذکر مهم:
1- هرگز در اولین روز بستری بیمار شرح حال گرفته نشود، زیرا بیماران معمولاً در اولین روز بستری در فاز حاد هستند. بنابراین اطلاعات درستی به پرسشها نخواهند داد.
2- در گرفتن شرح حال، حتی الامکان همراه بیمار یعنی خانواده نزدیک او باشند، تا اطلاعاتی را که بیمار خود قادر به پاسخگویی نیست پاسخ دهند.
3- بررسی سن و جنس بیمار، طوری که این دو مسئله با تشخیص رابطه دارد. مثلاً بی اشتهایی و پرخوری روانی، اختلال جسمانی شدن و اختلالات خلقی در زنان شایعتر است . در مردان شخصیت ضداجتماعی و سوء مصرف الکل شایع تر است. در بیماران مسن دمانس بیشتر دیده می شود. در بیمارانی که از سن خود مسن تر به نظر می آیند ممکن است سابقه ای از سوء مصرف مواد و......داشته باشند.
1-شکایت اصلی«Chief Complain»
 بعد از معرفی خود به بیمار می گوییم: بفرمایید ببینیم موضوع چیست؟
 اگر بیمار ساکت ماند، پس از گذشت یک دقیقه می پرسیم مشکل شما چیست؟
 یا می توانیم بپرسیم چه ناراحتی دارید؟
 درباره مشکلات و مسائلی که در هفته ها و ماههای اخیر احیاناً شما را ناراحت کرده است، توضیح دهید؟
 مهمترین مشکل شما چه بوده است؟
 می توانید بیشتر درباره آنها توضیح دهید؟
 چه چیز دیگر شما را ناراحت کرده است؟
 می توانید بیان کنید که منظور شما «.......» چیست؟ و درباره آن مثال بزنید.
 می توانید درباره علت مراجعه خود به بیمارستان توضیحی بدهید.
 لازم به ذکر است در این قسمت(شکایت اصلی) عین گفته های بیمار را ولو اینکه بی ربط یا یک کلمه باشد، را می نویسیم.
2-تاریخچه  بیماری کنونی«Present illness History of»
 ذکر سن در زمان شروع بیماری و نحوه رشد آن مشخص شود، که تدریجی و یا ناگهانی شروع شده است.
 ذکر حوادثی که پیش از بیماری رخ داده است.
 بیان کامل و جزء به جزء بیماری و علائم آن از شروع تا بستری شدن.
 ذکر ترتیب پیدایش علائم گوناگون به طور تقریبی و شرایط زندگی و واکنش های بیمار نسبت به آن در تمام طول بیماری.
 ذکر درمان های قبلی انجام شده و اثرات آنها.
 ذکر پیدایش اختلال هایی از قبیل: خواب، اشتها، وزن، دفع و.......
3-بیماری طبی و روانی قبلی«Previous psychiatric/medical illness  »
 در کدام بیمارستان بستری شده و به چه علت بوده است؟
 سابقه عفونت، تشنج، بیهوشی، اعمال جراحی، صدمه به سر، تصادف و دریافت ECT داشته است؟
4-تاریخچه ازدواج
 سن ازدواج باید بررسی شود.
 تعداد نامزدی ها، نحوه شکست و پیروزی ها و جدایی ها.
 شغل همسر و نحوه ارتباط.
 با همسر خود سازگاری دارد یا نه.
 تاریخ جدایی ها، طلاق یا مرگ.
 خصوصیت شخصیتی با همسر.
 سلامت جسمانی و روانی با همسر در گذشته و حال و نحوه ارتباط بیمار با همسر و......
 مشکلات آنها در گذشته و حال و میزان وفاداری نسبت به هم.
 سن و نام فرزندان، وضعیت جسمی و روانی آنها و واکنش نسبت به آنها.
5-تاریخچه شخصی«Personal History »
1-5-رشد نوزادی و خردسالی: ( حوادث قبل و بعد از تولد، زمان حرف زدن، زمان راه رفتن و دندان در آوردن، چگونگی ادرار و مدفوع، وزن هنگام تولد طبیعی بوده یا نه و مشکلات تربیتی).
2-5-رفتار بیمار در دوران کودکی: (ناراحتی های هنگام خواب مانند دیدن کابوس، راه رفتن در خواب، شب ادرای، نحوه کنترل ادرار و مدفوع در روز، لکنت زبان، دردهای شکمی، رفتارهای غیرعادی، پرخاشگری، ستیزه جویی، گریز از مدرسه، ارتکاب جرم، نحوه ارتباط با والدین و سایرین، واکنش نسبت به تولد خواهر یا برادر، واکنش نسبت به جدایی والدین).
3-5-تاریخچه تحصیلی: (سن شروع و اختتام مدرسه، پیشرفت تحصیلی، مهمترین وقایع تحصیلی، لقب های خاص در مدرسه، غیبت و فرار از مدرسه، درگیری با مسئولین).
4-5-رشد عاطفی: (آرامش، ترس، خشم، اضطراب، حسادت، حقارت، عشق، محبت و.......).
5-5-رشد اجتماعی: (درجه اجتماعی بودن و سازگاری، نوع تفریحات و سرگرمی ها، درجه تسلط در روابط اجتماعی، علاقه به انزوا، سابقه بزهکاری و جنایت).
6-تاریخچه شغلی
 سن شروع به کار.
 نوع مشاغل به ترتیب و مدت اشتغال هر کدام.
 رضایت یا عدم رضایت بیمار از کار.
 توانایی در انجام دادن کار.
 واکنش در برابر استرس ها.
 چگونگی ارتباط با سایر همکاران.
 وسواس و دقت در کار.
 رقابت و پیشرفت در کار.
 شغل فعلی.
 به چه علت از کار، بیکار شده است؟
7-شخصیت قبل از بیماری
 خوشبین، خودخواه، بخشنده، خودکم بین، مداخله گر، دوری گزین.
 آیا بیمار فردی سخت گیر و جدی بوده است؟
 آیا بیمار فروتن، راحت و آرام و وظیفه شناس بوده؟
 آیا مذهبی بوده یا غیر معتقد؟
 آیا بیمار شخصیت مستقلی داشته یا سازش ناپذیر؟
 چه نوع خلقی داشته(پایدار، نوساندار، افسرده، مضطرب، تحریک پذیر، نگران و.....)؟
 به چه نوع کتاب، ورزش و سرگرمی علاقه داشته؟
 رویا ها، کابوس ها و آرزوهای بیمار چه بوده؟
 حساس بوده یا غیر عاطفی؟
8-تاریخچه خانوادگی«Family History »
 آیا والدین زنده هستند؟
 چند تا خواهر و برادر دارد؟
 نظر بیمار نسبت به اولیاء، خواهر و برادر و سایر اقوام.
 خانواده پدر سالار داشته یا مادر سالار؟
 نظر بیمار نسبت به قدرتمندی اعضاء خانواده و انتقادهای بیمار از خانواده.
 سابقه ناراحتی روحی-روانی در بستگان درجه یک مشاهده شده یا نه؟

 


وضعیت روانی(Mental State)

1-ظاهر و رفتار کلی بیمار در نخستین برخورد«General Appearance and Behavior»
 زمانی که با بیمار روبرو می شوید، می توانید سن، جنس، نژاد، وضعیت تغذیه، تیپ بدنی، بهداشت، لباس و تماس چشمی را یادداشت کنید. در همین زمان می توانید ابعادی که با شروع یا وجود یک آسیب روانی رابطه دارد را مشاهده کنید.
 جنس و سن: معمولاً سن و جنس با تشخیص رابطه دارند. مثلاً بی اشتهایی و پرخوری روانی، اختلال جسمانی شدن و اختلالات خلقی در زنان شایعتر است.
در مردان اختلال شخصیت ضداجتماعی و سوء مصرف الکل شایعتر است. در بیماران مسن تر، دمانس شایعتر است. بیمارانی که از سن خود مسن تر به نظر می آیند، ممکن است سابقه ای از سوء مصرف مواد و اختلال شناختی داشته باشند.
 نژاد: پژوهش ها نشان داده اند زمینه های قومی و فرهنگی با اختلالات روانپزشکی رابطه دارند. مثلاً مصرف زیاد الکل بین ایرلندی ها و ایتالیا ئیها شایع است. پس از بیمار بخواهید به شما کمک کند تا معنای رفتارش را از نظر خانواده و منطقه اش بفهمید.
 وضعیت تغذیه: فقر غذایی ممکن است ناشی از یک بیماری روانپزشکی یا طبی باشد.
 بهداشت و آراستگی: اهمیت ندادن به خود، مانند صورتی که چندین روز تراشیده نشده، لکه های غذا روی لباس، خوردن توتون یا سیگار، پوشیدن چندین لباس، کفشهای خاکی، بوی بد بدن، ناخن های کثیف یا موهای ژولیده می تواند نشانه ای از اختلال اسکیزوفرنیا، دمانس، سوء مصرف مواد و الکل و افسردگی باشد.
استفاده از لوازم زرق و برق دار، لباس نامتناسب و آرایش غلیظ می تواند نشان دهنده علائم هیستریک یا مانیک باشد.
 تماس چشمی: حرکات غیر عادی چشم می تواند جنبه تشخیصی داشته باشد. حرکات چشم بدون هدف نشاندهنده حواسپرتی، توهمات بینایی، مانیا یا اختلال شناختی باشد.
 اجتناب از تماس چشمی ممکن است نشان دهنده خصومت، شرم یا اضطراب باشد. تعقیب مداوم حرکات مصاحبه گر نشاندهنده بدگمانی است.
 اصطلاحات رایج در توصیف ظاهر عبارتند: مریض حال، رنجور، ناراحت، جوان نما، ژولیده، کودک وار، غیر عادی و.......
 بیماران افسرده ظاهری ژولیده دارند و لباس تیره می پوشند و تماس چشمی برقرار نمی کنند.
 بیماران مانیا لباس های روشن می پوشند و در جریان مصاحبه شاد و شنگول به نظر می رسند.
 بیمارانی که مضطرب اند، چشم های گشاد،تعریق پیشانی و دستهای مرطوبی دارند.
2-رفتار روانی-حرکتی« Psychomotor Behavior »
 تغییرات سریع در وضعیت بدنی مثل گام برداشتن سریع منعکس کننده آژیتاسیون است.
 در یک بیمار آرام یا خواب آلود عضلات تون کمتری دارد.
 وضعیت بدنی شق ورق بیانگر افزایش سطح انرژی و وضعیت خمیده نشانگر کاهش سطح انرژی است.
 شکلک در آوردن، وضعیت بدنی خاص و انعطاف پذیری مومی شکل همگی در اسکیزوفرنی نوع کاتاتونیک دیده می شود.
 توجه به حرکان هدفمند و غیر هدفمند مثلاً بیمار مانیک حرکاتی را شروع می کند و نمی تواند به اتمام برساند. در کل حرکات هدفمند در افسردگی، پارکینسونیسم کاهش می یابد و در آخر همگی حرکات هدفمند سفت و سخت می شوند.
 آیا بیمار نشستن و برخاستن مکرر دارد(Akathisia)؟
 آیا بیمار اختلال حرکتی دیررس مانند حرکات کرمی شکل زبان، لب، صورت، گردن و شانه ها دارد( Tardive Dyskinesiy ).
 آیا بیمار تلو تلو راه می رود( Astasia Abasia).
 آیا فعلیت حرکتی بیمار بیش از حد معمول است، مانند مالیدن دست ها به هم( Hand wriniging).
 آیا بیمار ناخن های خود را می جود( Nail bitting).
 در کل باید توجه داشته باشیم بیماران افسرده به هنگام ورود به اتاق معاینه آهسته گام بر می دارند. بیماران مانیک به سرعت وارد اتاق معاینه شده و روی صندلی می نشینند. بیماران اسکیزوفرنی حرکات عجیب و غریب و ژست های خاصی از خود نشان می دهند.
 آیا بیمار ادا و اطوار در می آورد؟
 آیا بیمار حرکات قالبی از خود نشان می دهد؟
 آیا بیمار تیک حرکتی دارد؟
 آیا بیمار بیقرار است(Akathisia)؟
3-تکلم «Speech»
 بیمار را می توان پرحرف، خوش زبان، کم حرف، ناخود انگیز یا دارای پاسخ بهنجار نسبت به سرنخ های ارائه شده از جانب مصاحبه کننده، توصیف کرد.
تکلم ممکن است تند، کند، پرفشار، تردیدآمیز، هیجانی، دراماتیک، یکنواخت، بلند، نجوایی، نامفهوم، مقطع و با من من باشد. هر گونه اختلال تکلم نظیر لکنت و لالی در این قسمت ثبت می شود.
 موقع صحبت بیمار، در مورد تکلم به تلفظ، ریتم و سلیس بودن آن، در مورد تفکر، نحوه استفاده از کلمات، دستور زبان و ساختار جملات و در مورد عاطفه تأخیر پاسخ ها، سرعت، آهنگ، مقدار، بلندی و انعطاف آن را مورد نظر داشته باشید.
 اختلال در تکلم یا تلفظ غیر سلیس را دیزآرتری(Dysartheria ) می نامند. که معمولاً زیاده روی در مصرف الکل، مسکن ها و خواب آورها را تداعی می کند.
 اختلال در ریتم تکلم دیس پروسودی( Dysprosody) گفته می شود.
 حرافی(Logorrhea) در این اختلال بیمار پرحرف شده و نمی گذارد که فاصله ای بین حرفهایش بوجود آید. این اختلال بیشتر در بیمار اسکیزوفرن دیده می شود، که در آن بیمار به منظور خودش نمی رسد و معمولاً با وسواس همراه است.
 فشار تکلم(Pressure of Speech ) در این اختلال بیمار مجال صحبت کردن به مخاطب خود نمی دهد. این اختلال بیشتر در بیمار اسکیزوافکتیو مشاهده می شود.
 فقر کلامی(Poverty of Speech) در این اختلال بیمار از نظر خزانه لغات فقیر می شود و کلمات مناسب برای بیان خود پیدا نمی کند.
4-خلق«Mood »
خلق را هیجان مستمر و نافذی تعریف می کنند که تعیین کننده رنگ ادراک شخص از دنیا است. خلق به صورت ذهنی احساس شده و بوسیله شخص گزارش می شود.
 پرسشهای شناسایی خلق عبارتند از:
1) چه احساسی دارید؟
2) احساس درونی شما چیست؟
3) از چه چیزهایی بیشتر لذت می برید؟
4) خلق شما چگونه است؟
 انواع خلق:
1) خلق متعادل(mood  Euthymic) طیف طبیعی خلق که حاکی از فقدان افسردگی و سرخوشی بی مورد است.
2) خلق تحریک پذیر(Irritable mood) زود ناراحت شدن و زود به خشم آوردن.
3) خلق نشئه(Euphoria mood) احساس نشاط همراه با احساسات بزرگمنشانه، حالتی که در آن نشاط و شادی به حدی افراطی و مرضی رسیده که فرد احساس می کند آسمان زیر پای اوست و خورشید و ماه در دستانش، که این حالت در فاز مانیا دیده می شود.
4) آلکسی تایمی(Alexithymia) ناتوانی یا اشکال در شرح یا آگاهی شخص از هیجانات یا خلق خود است.
5) سوگ یا داغدیدگی(Grief) حالتی است که پس از دست دادن یکی از نزدیکان و دوستان در فرد ایجاد می شود، که معمولاً 2 تا 6 ماه پس از، از دست دادن برطرف می شود.
6) خلق افسردگی(Depression) احساس غمگینی یا حالتی است که فرد زانوی غم در بغل        می گیرد.
7) جذبه یا خلسه( Ecstasy) احساس وجو و حالتی از نشاط که بالاتر از حالت شور می باشد و در آن فرد شادی درونی دارد. اغلب به خود مشغول بوده و غرق در کیف است. این حالت به دنبال مصرف مواد اعتیاد آور نیز دیده می شود.
8) خلق نوسانی و مواج(Mood Swing) نوسانات بین دوره های افسردگی، سرخوشی و اضطراب.
9) خلق بالا(Elevated) بیمار اعتماد به نفس بالا و بیش از حد معمول خوشحال است.
5-عاطفه(Affect)
عاطفه شکل خارجی و ظاهری هیجان فرد است و همان چیزی است که معاینه کننده در چهره بیمار مشاهده می کند. مانند: گریه و خنده.
 اختلال در عاطفه معمولاً در طول مصاحبه دیده می شود.
 چگونه عاطفه را ارزیابی کنیم؟ ژست ها و تظاهرات چهره ای بیمار را تماشا کنید.
 انواع عاطفه:
1) عاطفه نامتناسب(Inappropriate Affect) در این حالت بیمار بدون اینکه موقعیت ایجاب کند لبخند می زند، خشم می گیرد یا گریه می کند. در واقع واکنش های هیجانی بیمار با ادراک درونی او مطابق است تا با محیط. ناهماهنگی عاطفی یکی از علائم بیماری اسکیزوفرنی است.
2) عاطفه متناسب((Appropriate Affect
3) عاطفه کند(Blunt Affect)
4) عاطفه محدود(Restricted Affect)
5) عاطفه سطحی(Flat Affect)
6) عاطفه بی ثبات(Labile Affect)
7) فقدان هیجان و بی تفاوتی(Apathy Affect)
 تفاوت عاطفه و خلق:
1) عاطفه لحظه ای است، 1 تا 2 ثانیه طول می کشد، ولی مدت زمان خلق طولانی تر است.
2) عاطفه به محرک های درونی و بیرونی وابسته است و براساس محرک ها تغییر می کند، ولی خلق می تواند حود به خود تغییر کند.
3) عاطفه روبنا و سطحی است ولی خلق زمینه تجربه هیجانی را تشکیل می دهد.
4) عاطفه را مصاحبه گر می تواند مشاهده کند( نشانه است)، ولی خلق را باید بیمار بیان کند( علامت است).
6-اختلال های ادراک(Perceptual Disorder)
1-6-توهم(Hallucination)
درک بدون محرک از دنیای خارج را توهم می نامند.
 انواع توهم عبارتند از:
1) توهم شنوایی(hallucination Auditory) درک اشتباهی صوت، معمولاً صدای انسان، موسیقی و ....شایع ترین توهم در اختلالات روانپزشکی است. 75 % در اسکیزوفرنیا، 20 % در مانیا و 10 % در بیماران افسرده دیده می شود.
 پرسشهای ردیاب جهت شناسایی توهم شنوایی عبارتند از:
 آیا وقتی کسی در اطرافتان نیست، صداهایی می شنوید؟
 این صدا ها اسم شما را می گویند؟
 این صدا ها درباره اعمال، رفتار و یا اندیشه های شما اظهار نظر هم می کنند؟
 آنها به شما دستوراتی هم می دهند؟
 صداهایی که گفتید چه می گویند؟
2) توهم بینایی(hallucination Visual) این توهم ممکن است مثل دیدن جرقه، دود، شعله و.....باشد. توهمات بینایی در اختلالات میگرن، اسکیزوفرنی و اختلالات خلقی ممکن است مشاهده شود.
 پرسشهای ردیاب جهت شناسایی توهم بینایی عبارتند از:
 آیا مناظری خیالی یا چیزهایی را می بینید که دیگران نمی توانند ببینند؟
 چیزهایی که می بینید به صورت بی شکل هستند؟ یعنی مانند جرقه زدن نور، سایه ها و.... و یا شکل واقعی دارند؟مانند صورت افراد و یا اشیاء مشخص که می توانید محل و مکان آنها را تعیین کنید؟
 این مناظر و یا اشیاء را با چشم می بینید یا در ذهن شما شکل می گیرند؟
3) توهم بویایی(hallucination Olfactory) این توهم اغلب بصورت بوهای ناخوشایند درک می شود. این توهم در بیماری های داخلی شایع است و گاهی در اسکیزوفرن و افسردگی های عمیق دیده می شود.
 پرسشهای ردیاب جهت شناسایی توهم بویایی عبارتند از:
 تا به حال بویی احساس کرده اید که دیگران احساس نکرده باشند؟ چه بویی؟
 فکر می کنید چیز بوداری در اتاق شما انداخته اند؟ ( توجه: این احساس یک هذیان است و نه توهم صرف).
 فکر می کنید بوی بدی که احساس می کنید از خود شماست؟ (هذیان)
 فکر می کنید که دیگران متوجه این بوی بد شما، شده اند؟ (هذیان)
 تاکنون کسی به خاطر این بو به شما تذکر مستقیم داده است و یا در لفافه این منظورش را رسانده است؟ (هذیان بر پایه توهم)
4) توهم چشایی(hallucination Gustatory) درک اشتباهی مزه ها، مثل مزه نامطبوع. این توهم در اختلالات عضوی علی الخصوص صرع شایعتر است.
 پرسشهای ردیاب جهت شناسایی توهم چشایی عبارتند از:
 آیا اخیراً مزه غذاها یا آشامیدنی ها به نحوی غیرعادی تغییر کرده است؟
5) توهم لمسیTouch hallucination) ) درک اشتباهی لمس یا حس سطحی، مثلاً از عضو قطع شده. احساس راه رفتن حشرات زیر یا روی پوست. این توهم بیشتر در الکلی ها و مصرف کنندگان کوکائین دیده می شود.
 پرسشهای ردیاب جهت شناسایی توهم لمسی عبارتند از:
 هرگز احساس کرده اید که کسی شما را لمس می کند، ولی وقتی نگاه می کنید کسی را نمی بینید؟
6) توهم آمرانه(Imperative hallucination) در این توهم بیمار احساس می کند که به او دستوری می دهند تا اعمالی را انجام دهد یا از انجام آن خودداری کند. این توهم از خطرناک ترین توهم ها است.
2-6-خطای ادراکی(Illusion)
عین توهم است با این تفاوت در توهم محرک خارجی وجود ندارد ولی در خطای ادراکی محرک خارحی وجود دارد. مثلاً بیمار یک چوب را مانند مار می بیند.
1) دگرسان بینی محیط یا مسخ واقعیت(Derealization)
 پرسشهای ردیاب مسخ واقعیت عبارتند از:
 اخیراً احساس نکرده اید که هر چه در اطراف شماست، غیر واقعی یا ساختگی است؟ مثلاً آدم ها به نظر شما عروسک جلوه کنند؟ این احساس چگونه بوده است؟
 احساس نمی کنید اشیاء بی رنگ و مصنوعی به نظر می رسند؟
 احساس نمی کنید که مردم بی روح جلوه می کنند و مثل این است که خودشان نیستند؟
2) دگرسان بینی خود یا مسخ شخصیت(Depersonalization)
 پرسشهای ردیاب مسخ شخصیت عبارتند از:
 هیچ وقت احساس کرده اید که غیر واقعی هستید؟ مثل اینکه انسان نباشید و یا در جهان زنده نباشید، یا به طور کلی تغییر کرده اید؟
 هیچ وقت خودتان را خارج از خودتان احساس کرده اید؟ آن وقت از بیرون به خودتان نگاه کرده اید؟
 تا به حال احساس کرده اید که بعضی از قسمتهای بدنتان مال خودتان نیست؟
7-جریان تفکر(Stream of thought)
جریان تفکر را باید با توجه به صحبت های بیمار مشخص کرد، که آیا جریان فکر تند، کند، مقطع، بسیار آهسته و یا بسیار تند است.
 انواع علامت هایی که در جریان تفکر مدنظر است، عبارتند از:
1) حاشیه پردازی(Circumstantiality) حاشیه پردازی با شرح جزئیات نامربوط و غیر ضروری که منجر به فاصله گرفتن از موضوع اصلی می گردد، مشخص است. انحراف از موضوعی به موضوع دیگر به دشواری انجام می گیرد و هر چیز بی اهمیت برای بیمار مهم و ضروری است. با اینکه بیمار حاشیه پردازی می کند ولی آخر به مبدأ می رسد. حاشیه پردازی بیشر در مانیا مشاهده می شود.
نمونه مستند: یکی از بیمارانی که در مرکز درمان و توانبخشی سینا مهر ساوالان اردبیل بستری بود، در نامه ای برای مادرش نوشت: من روی کاغذ می نویسم. مدادی که برای نوشتن از آن استفاده می کنم از کارخانه چوکا است. کارخانه در بندر انزلی واقع شده است. پس از اسم کارخانه شهر پهلوی تراشیده شده اما اسم انزلی نه. شهر انزلی در گیلان واقع شده است. این از مدرسه یادم مانده است.
2) تکرار یا در جا زدن(Perseveration) عبارت از تکرار بیمار گونه یک فکر واحد. بیمار معمولاً به اولین سؤال می تواند پاسخ درست دهد، پس از آن همان جواب را در مقابل سؤال بعدی تکرار می کند. این اختلال بیش از همه در ضایعات عضوی مغز مشاهده می شود.
نمونه مستند: چند سال داری؟ 70 سال. اهل کجا هستی؟ 70 سال. دیشب شام چی خوردی؟ 70 سال.
3) تداعی اصوات(Clang association) در این حالت بیمار یک سری کلمات هم قافیه و نا مربوط را پشت سر هم می آورد.
نمونه مستند:  حنجره، پنجره، زنجره، فرفره
4) واژه سازی(Neoologism) به ابداع کلمات تازه که ترکیب چند کلمه با مفهوم خاص برای بیمار است، واژه سازی می گویند. بیشتر در اسکیزوفرنی مشاهده می شود.
نمونه مستند: سخت خواب= رختخواب سخت
5) سندرم گانسر یا صحبت در وراء( Point  Talking Past) در این اختلال بیمار سؤال مطرح شده را درک کرده و بطور سنجیده ولی عمداً جواب غلط می دهد، یا به عبارت دیگر جواب نزدیک به پاسخ اصلی می دهد.
6) انسداد فکر(Thought Blocking) قطع ناگهانی تداعی ها قبل از اینکه فکری به نقطه پایان برسد. پس از مکثی کوتاه شخص از آنچه مورد بحث بود چیزی را به خاطر نمی آورد.
7) مکرر گویی مرضی(Verbigeration) این اختلال نوعی استرئوپاتی کلامی است که در آن چند کلمه یا ندرتاً عبارت یا جمله ای کامل و اغلب به طور ریتمیک به وسیله بیمار تکرار می شود. این حالت بیشتر در اسکیزوفرنی مشاهده می شود.
8) سالاد کلمات(Word Salad) ترکیبی از کلمات و عبارات نامفهوم و فاقد معنی جامع و منطقی است. یا به عبارت دیگر یک سلسله کلمات به هم ریخته که هیچ گونه تداعی با هم ندارند.
9) گسسته گویی یا تفکر بی ربط(Clouding of Consciousness) در این اختلال کلام بیمار از یک رشته کلمات مجزا که ارتباطی به هم ندارند تشکیل یافته است و انتخاب کلمات بیشتر حالت اتفاقی دارد تا ارادی. این اختلال در ابرآلودگی هوشیاری ولی سالاد کلمات در هوشیاری ظاهر می شود. مانند: چیز، من، تو، سرد، چی، پس و....
10) تفکر مماسی(Tangentiality) ناتوانی در ایجاد تداعی های هدف دار در تفکر. در این اختلال بیمار از نقطه مبدأ به هدف نمی رسد.


8- مالکیت تفکر(Possession Of Thought)
زمانی که بیمار در حین مصاحبه ادعا می کند که نیرویی در مغزش فکر می کند، نیرویی ذهن و افکار او را بیرون می کشد یا نیرویی در افکارش نفوذ می کند، باید ادعا کنیم بیمار اختلال در مالکیت تفکر دارد.
9- محتوی تفکر(Content Of Thought )
 مواردی که باید در محتوی تفکر مدنظر داشت به شرح ذیل می باشد:
1) خودبیمار انگاری(Hypochondria)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
  درباره سلامت بدنی خود نگران می شوید؟
 درباره امکان بد کار کردن اعضاء بدن خود زیاد فکر می کنید؟
2) بیقراری(Agitation)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 طی ماه گذشته طوری آشفته شده اید که نتوانید یک جا آرام بگیرید؟
 آیا در ماه گذشته چنان بی قرار شده اید که مجبور شوید مرتب قدم بزنید، یا به این طرف و آن طرف بروید؟
3) هراس از مکان های بسته( Claustrophobia)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 در آرایشگاه، کیوسک تلفن، تونل و.... دچار اضطراب می شوید؟
4) جمع هراسی یا فوبی اجتماعی(Social Phobia)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 در برخورد با مردم چگونه اید؟ به عنوان مثال هنگام وارد شدن به اتاق شلوغ یا در هنگام گفتگو از نظر روانی تغییر حالت می دهید؟
 در هنگام خوردن، آشامیدن، نشستن در مقابل مردم یا در مهمانی ها دچار اضطراب می شوید؟
5) فوبی خاص(Special Phobia)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 آیا ترس خاصی دارید؟ مانند ترس از پر، گربه، پرنده، عنکبوت، رعد و برق، تاریکی، حیوانات، حشرات، دندانپزشک، تزریق خون، زخم و.....
6) وحشت زدگی(Panic)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 هیچ وقت احساس لرزش بدن، ضربان شدید قلب یا عرق کردن داشته اید؟ البته به شدتی که تصمیم بگیرید برای تسکین آن دست به اقدامی بزنید؟
 اگر چنین حالتی داشته اید، لطفاً راجع به آن توضیح دهید؟
 در ماه گذشته چند بار به این حالت دچار شده اید؟
7) ارزیابی تمایل بیمار به خودکشی(Escap)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 احساس کرده اید که زندگی به ادامه دادن آن نمی ارزد؟
 تاکنون آرزو کرده اید که وقتی به خواب رفتید، دیگر بیدار نشوید، اگر پاسخ مثبت بود، دو پرسش زیر مطرح شود:
الف) هیچ وقت فکر کرده اید که به نحوی به زندگی خود خاتمه دهید؟
ب) فکر می کنید چه اقدامی انجام دهید؟ لطفاً نحوه اقدام خود را توضیح دهید.
8) وسواس عملی(Compulsion)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 احساس می کنید که اجباراً باید بعضی از کارها را دوباره کنترل کنید؟ کارهایی نظیربستن شیر گاز، بستن در منزل، خاموش کردن چراغ و....
 احساس می کنید که باید اشیاء را لمس کنید، یا بشمارید و یا یک عمل را چندین بار تکرار کنید؟
 با اینکه پاک هستید، باز هم دست و بدن خود را مکرر می شوید؟
9) آداب وسواسی(Ritual)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 در حین کار مجبور به آداب و رسوم دیگری هستید؟ مثل پاک کردن دست با دستمال، یا سعی در دست نزدن به بعضی از اشیاء؟ اگر پاسخ مثبت است پرسش زیر را مطرح کنید:
 هر وقت سعی می کنید آنها را انجام ندهید، چه حالی به شما دست می دهد؟
10) وسواس فکری(Obsession)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 گاهی افکار وحشتناکی بر خلاف میل شما به ذهنتان می رسد؟افکاری که قادر به رهایی از آنها نباشید؟ اگر بخواهید آنها را متوقف سازید، تا چه اندازه موفق می شوید؟
11) هذیان کنترل(Delusion Of Control)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 آیا احساس می کنید که تحت کنترل نیرو یا قدرتی غیر از خودتان هستید؟
 آیا حس می کنید تحت کنترل شخص یا شئی دیگری در آمده اید؟
12) هذیان انتساب(Delusion Of Reference)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 به نظر شما مردم درباره شما با یکدیگر ایما و اشاره می کنند؟
 آیا وارد اتاقی شده و دیده اید که حاضرین در مورد شما صحبت می کردند یا به شما می خندیدند؟
 آیا در تلویزیون یا مطبوعات چیزی که مربوط به شما بوده یا معنی خاصی برای شما داشته باشد، دیده اید؟
13) هذیان گزند و آسیب(Delusion Of Persecution)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 فکر می کنید که کسی در صدد آزار و اذیت شماست؟
 فکر می کنید که کسی در صدد مسموم کردن یا کشتن شماست؟
 فکر می کنید از جانب یک سازمان امنیتی در تعقیب هستید؟
14) هذیان بزرگ منشی(Delusion Of Grandeur)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 آیا قدرت، استعداد یا توانایی خاصی دارید؟
 آیا احساس می کنید که به پیشرفت های خارق العاده دست خواهید یافت؟
 آیا زندگی شما دارای اهداف یا رسالت خاصی است؟
 آیا هوش خارق العاده و یا قدرت کشف و اختراع تازه ای را در خود احساس می کنید؟
15) هذیان بی وفایی(Delusion Of  Infidelity)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 آیا نگران این بوده اید که ممکن است همسرتان(معشوق) به شما خیانت کند؟ چه قرائنی دارید؟
16) هذیان نفی(Delusion Of Nihilistic)
 پرسشهای ردیاب عبارتند از:
 آیا پیش آمده که احساس کنید وجود ندارید؟
 آیا حادثه وحشتناکی در شرف وقوع است؟
10-شکل تفکر(Form Of Thought)
به طور کلی شکل تفکر به دو صورت انتزاعی(Obstract) و عینی(Concrete) تقسیم می شود.
 تفکر انتزاعی در سنین مختلف در افراد شروع می شود، ولی به طور نرمال از 11-12 سالگی به بعد تفکر انتزاعی خود را نشان می دهد.
 برای نشان دادن تفکر انتزاعی در افراد از دو روش استفاده می شود:
1) استفاده از ضرب المثل ها. اگر فرد پاسخ درست به ضرب المثل بدهد به تفکر انتزاعی رسیده است.
2) از فرد خواسته می شود تا چند دقیقه در مورد یک شی مثل میز و... صحبت کند. اگر فرد بتواند به راحتی در مورد آن چیز فواید، ویژگی ها، جنس و....صحبت کند، به تفکر انتزاعی رسیده است.
 در بیماران اسکیزوفرنیا تفکر انتزاعی تبدیل به تفکر غیر انتزاعی می شود.
11-جهت یابی(Orientation)
در بررسی جهت یابی معمولاً آگاهی بیمار از زمان، مکان و شخص مورد بررسی قرار می گیرد.
 برای بررسی آگاهی بیمار از زمان می توان سؤالاتی نظیر الان چه موقع روز است؟ امروز چندم ماه است؟
 برای بررسی آگاهی بیمار از مکان می توان سؤالاتی نظیر اینجا کجاست؟
 برای بررسی آگاهی بیمار از اشخاص می توان سؤالاتی نظیر من چه کسی هستم؟ پرستار چه کار می کند؟
12- توجه و تمرکز(Attention and Concentration)
معمول ترین شیوه بررسی تمرکز بیمار این است که از او خواسته شود از عدد 100 هفت تا هفت تا کم کند، یا محاسبه ای ساده مانند 5 ضربدر 4 را انجام دهد.
برای بررسی توجه می توان از بیمار خواست 5 کلمه را که با حرف مشابهی(مثلاٌ با: م) شروع می شود را نام ببرد.
13-حافظه(Memory)
حافظه در سه بعد بررسی می شود:
1) حافظه آنی(Immediate) برای بررسی حافظه آنی نام خود را به بیمار بگویید و تأکید نمایید که به خاطر بسپارد. سپس فوراً از وی سؤال کنید: اسم من چیه؟
2) حافظه کوتاه مدت(Short) برای بررسی حافظه کوتاه مدت حدود 4 تا 5 دقیقه درباره مسائل مختلف با بیمار صحبت کنید و مجدداً از بیمار بپرسید: اسم من چیه؟
3) حافظه بلند مدت(Long) برای بررسی حافظه بلندمدت سال ازدواج، تاریخ تولد نخستین فرزند یا تاریخ دیگر حوادث مهم زندگی بیمار را از او سؤال کنید؟

14-بینش(Insight)
پرسش راجع به علت مراجعه به بیمارستان: آیا خود را بیمار می دانید؟ ناراحتی خود را تا چه حد         می دانید؟ نیاز به درمان را تا چه حد در خود احساس می کنید؟
15-قضاوت(Judgment)
آزمون قضاوت بیمار در مورد حوادث، اتفاقات و پرسیدن عکس العمل ها و واکنش های وی.
 یک کیلو پنبه سنگین تر است یا یک کیلو آهن؟
 اگر یک پاکت دربسته و تمبر داری پیدا کنی چکار می کنی؟
 اگر اینجا آتش بگیرد و تو اولین کسی باشی که شاهد آن هستی، چه کار می کنی؟
16-هوش(Intelligence)
با سؤالاتی نظیر نام رئیس جمهور، نام چند تا از شهرای مشهور، پایتخت کشور می توان میزان معلومات و هوش بیمار را بررسی کرد. البته سؤالات باید در حد سطح تحصیلات بیمار باشد.

 

 


تهیه وتنظیم : رامین تقوی  پاییز 1393

 

 

 

Learn to play poker How To Play Poker and the best poker site is party poker

یادداشت هفته

شهدا از نگاه  حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی

ادامه مطلب...
Copyright © 2016 , ArtaData.ir. All Rights Reserved
کلیه حقوق و مطالب این سایت متعلق به بیمارستان ایثار شهید پاریاب می باشد و هر گونه اقتباس یا برداشت از آن با ذکر ماخذ بلامانع می باشد